Stomatologia zachowawcza ma na celu przede wszystkim zapobieganie i leczenie próchnicy. Próchnica jest chorobą szkliwa i zębiny, czyli twardych tkanek zęba. Nie leczona prowadzić może do uszkodzenia i podrażnienia miazgi, tkanki wewnętrznej, co wiąże się z dokuczliwym bólem i wykluczeniem zęba z procesu żucia. W skrajnym przypadku nie leczona próchnica może stać się ukrytym ogniskiem infekcji i mieć wpływ na funkcjonowanie całego organizmu.

Leczenie próchnicy polega na rekonstrukcji zniszczonych zębów, w ostateczności – na ich usunięciu. Aby do tego nie dopuścić istotna jest profilaktyka, która pozwala osiągnąć najlepsze efekty – silne, zdrowe uzębienie. W zakres takiej profilaktyki wchodzą m.in.: badania kontrolne (u dorosłych co pół roku, u dzieci co 3 miesiące), fluoryzacja, lakowanie, usuwanie płytki nazębnej, kamienia nazębnego i osadu oraz instruktaż odpowiedniej higieny jamy ustnej wraz ze wskazówkami żywieniowymi.

W przypadku próchnicy powiązanej z zapaleniem miazgi zębowej stosuje się leczenie endodontyczne, popularnie zwane leczeniem kanałowym. Polega ono na usunięciu zainfekowanej lub martwej miazgi, poszerzeniu i odkażeniu kanałów a następnie wypełnieniu ich specjalnymi materiałami. Ma to na celu zamknięcie ich światła na całej jego długości, co uniemożliwia wnikanie bakteriom i płynom fizjologicznym. Leczenie endodontyczne jest czasochłonne i wymaga wiele pracy, jednak wyleczony w ten sposób ząb ma szansę służyć pacjentowi przez długie lata. Stanowi również naturalny fundament, który posłużyć może do późniejszej odbudowy korony zęba lub zakotwiczenie dla uzupełnienia protetycznego.